Παρά τις επανειλημμένες καταδικαστικές εκθέσεις, η σκληρή αλήθεια είναι ότι δεν διαφαίνεται καμία ουσιαστική και πραγματική πρόοδος ή αλλαγή. Ο πληθυσμός των φυλακών σήμερα δηλώθηκε ότι ανέρχεται στα 1.140 άτομα, ενώ η καταδικαστική έκθεση της CPT συντάχθηκε με βάση πληθυσμό 1.123 ατόμων. Συνεπώς, σήμερα –παρά τις ενέργειες, τα λόγια, τις εξαγγελίες και τις προεδρικές χάρες – βρισκόμαστε σε ακόμη χειρότερο σημείο από εκείνο που κατέγραψε η CPT (ημερ. Εξέτασης 1-4/04/25 ημερ. Δημοσίευσης 10/12/25).
Οι θεσμοί της Ανοικτής Φυλακής (27 άτομα), της Ηλεκτρονικής Παρακολούθησης (20 άτομα) και του Συμβουλίου Αποφυλάκισης (35 άτομα) υπολειτουργούν, σε βαθμό που δεν συμβάλλουν ουσιαστικά στην αποσυμφόρηση και στη βελτίωση της συνολικής κατάστασης.
Θέλουμε ως κράτος να είμαστε αυστηροί στις αποφάσεις μας και να προβάλλουμε το προφίλ ενός τιμωρητικού μοντέλου, όμως φυλακές δεν έχουμε. Απορρίπτουμε μεταφορές αλλοδαπών κρατουμένων για συνέχιση της ποινής τους στη χώρα καταγωγής τους, αλλά δεν διαθέτουμε τις υποδομές για να τους κρατήσουμε. Θέτουμε εξαιρέσεις στην προεδρική χάρη, ενώ την ίδια ώρα δεν διαθέτουμε επαρκές προσωπικό: δύο δεσμοφύλακες για 120 κρατούμενους, ένας μόνο ψυχίατρος, χωρίς νοσηλευτές και φαρμακοποιούς.
Επενδύθηκαν σημαντικά ποσά σε συστήματα εντοπισμού κινητών τηλεφώνων, ωστόσο σήμερα δηλώθηκε ότι, μετά τις τελευταίες αναβαθμίσεις, κατασχέθηκαν 90 συσκευές. Αυτό από μόνο του αποδεικνύει ότι ο αγώνας κατά των κινητών έχει αποτύχει. Κανείς δεν συζητά τους πραγματικούς λόγους για τους οποίους ένας κρατούμενος χρειάζεται κινητό – και αυτοί σίγουρα δεν σχετίζονται με την οργάνωση εγκλημάτων. Αυτές οι αντιλήψεις ανήκουν στη δεκαετία του ’90 και του 2000.
Ο κόσμος έχει προχωρήσει, όμως το σύστημα επικοινωνίας των κρατουμένων με τον έξω κόσμο στις Κεντρικές Φυλακές νοσεί σοβαρά, γεγονός που εξηγεί τη μεγάλη ζήτηση για κινητά τηλέφωνα. Η χρήση σταθερών τηλεφώνων στις πτέρυγες δεν μπορεί να εξυπηρετήσει όλους τους κρατούμενους, λόγω:
• του κόστους (τηλεκάρτες και χρεώσεις),
• του υπερπληθυσμού (120 άτομα για δύο τηλέφωνα),
• του περιορισμένου ωραρίου (08:00–18:00),
• της έλλειψης ιδιωτικότητας (τηλέφωνα στο προαύλιο),
• και της απουσίας εμπιστευτικότητας, καθώς ακόμη και κλήσεις προς δικηγόρους παρακολουθούνται και διαρρέουν.
Στην πραγματικότητα, χωρίς καμία υπερβολή, σήμερα στις Κεντρικές Φυλακές πρέπει να κυκλοφορούν εκατοντάδες συσκευές, ακριβώς επειδή οι αρμόδιοι θεσμοί (Υπουργείο, Αστυνομία, Φυλακές κ.ά.) αρνούνται να αντιμετωπίσουν την αιτία του προβλήματος και επιμένουν να θεωρούν το κινητό αποκλειστικά ως εργαλείο εγκληματικής δραστηριότητας.
Αναφορικά με τους ανήλικους κρατούμενους στις Κεντρικές Φυλακές, αποτελεί θετικό στοιχείο το γεγονός ότι η Επίτροπος Προστασίας Δικαιωμάτων του Παιδιού συμφωνεί πως η ισχύουσα νομοθεσία δεν προνοεί για υπόδικους ανήλικους, αλλά μόνο για καταδικασθέντες. Θέση μας είναι ότι η κράτηση ανηλίκων στις Κεντρικές Φυλακές υπό αυτές τις συνθήκες συνιστά πραγματικό έγκλημα.
Συνένοχοι σε αυτό το έγκλημα είναι η Βουλή, που εγκρίνει επανειλημμένες νομοθετικές παρατάσεις αντί ουσιαστικής συμμόρφωσης, καθώς και οι αποσταλμένοι δικηγόροι του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα, οι οποίοι ενώπιον Δικαστηρίων δηλώνουν ότι οι Κεντρικές Φυλακές μπορούν να δεχθούν ανήλικα άτομα.
Τέλος, η Βουλή συγκαλεί συνεδρίες των θεσμών για έλεγχο και λογοδοσία, ξεχνώντας ότι:
1. ο τροποποιητικός νόμος περί φυλακών βρίσκεται ενώπιόν της από το 2019,
2. η εφαρμογή του ηλεκτρονικού βραχιολιού για υπόδικους εκκρεμεί από το 2022,
3. και η παράταση για τα κτήρια κράτησης ανηλίκων ψηφίστηκε εκ νέου, μεταθέτοντας τη συμμόρφωση για το τέλος του 2026.
Επιλογές δεν υπάρχουν και θα πρέπει να ληφθούν άμεσα μέτρα με την οριζόντια εφαρμογή της προεδρικής χάρης για σκοπούς μείωσης της ποινής όλων των κρατουμένων, την εφαρμογή του βραχιολιού στους υποδίκους αλλά και ως εναλλακτική ποινή και την απέλαση αλλοδαπών και ως διοικητικό μετρό αλλά και ως ποινή. Μόνο με την εφαρμογή αυτών των μέτρων θα μπορέσει η Κεντρική Φυλακή να αποκτήσει το περιθώριο που χρειάζεται για να μπορέσει να χαράξει μια στρατηγική διόρθωσης των προβλημάτων.
Αλέξανδρος Κληρίδης, Πρόεδρος του Συνδέσμου Προστασίας Δικαιωμάτων Φυλακισμένων και Αποφυλακισθέντων – 19/01/26
